Werelderfgoedfoto's

Runenstenen van Jelling – De geboorteakte van Denemarken

Grafheuvels van Jelling, runenstenen en kerk: Voor zover bekend zijn de grafheuvels in Jelling de grootste uit de Vikingtijd. Tussen deze grafheuvels staan een stenen kerk en twee runenstenen. De kerk van Jelling werd rond 1100 van travertijn opgetrokken, direct boven de resten van drie eerdere houten kerken. De acht meter hoge noordelijke heuvel bevatte een houten grafkamer uit omstreeks 958; algemeen wordt aangenomen dat dit de oorspronkelijke laatste rustplaats van koning Gorm de Oude was. Toen zijn zoon Harald Blauwtand zich tot het christendom bekeerde, werden Gorms stoffelijke resten herbegraven onder de vloer van de eerste houten kerk. De tien meter hoge zuidelijke heuvel, aangelegd rond 970, bevatte geen enkel graf.

De oudste en kleinste runensteen werd door koning Gorm de Oude opgericht. Op deze belangrijke runensteen wordt Denemarken voor het eerst genoemd. De grootste runensteen werd opgericht door koning Harald Blauwtand ter ere van zijn ouders, koning Gorm de Oude en koningin Thyra, als aandenken aan de vereniging van het land tot zelfstandig koninkrijk en de bekering van de natie tot het christendom. De runensteen van koning Harald Blauwtand wordt gezien als het 'doopcertificaat' van het land. Er bestaan enkele versies van koning Blauwtands bekering tot het christendom; middeleeuwse schrijvers zoals Widukind van Corvey en Adam van Bremen geven verschillende verklaringen over deze gebeurtenis.

Omdat de grafheuvels van Jelling koninklijke graven zijn, wordt hier tijdens de zomermaanden in het weekend de koninklijke standaard gehesen. Het Kongernes Jelling Museum staat tegenover de kerk en biedt inzicht in de fascinerende geschiedenis van de Vikingen. Jelling ligt circa 55 kilometer van het Werelderfgoed Christiansfeld. De monumenten in Jelling zijn, samen met de kathedraal van Roskilde, de belangrijkste historische en nationale monumenten van het land. De grafheuvels van Jelling, de runenstenen en kerk van Jelling werden in 1994 ingeschreven op de Werelderfgoedlijst van UNESCO als: Jelling Mounds, Runic Stones and Church.

www.werelderfgoedfotos.nl   © Copyright   World Heritage Photos

➔

➔

1. 

   De grafheuvels van Jelling, de runenstenen en kerk: In Jelling liggen twee grafheuvels, die voor zover bekend, de grootste grafheuvels uit de Vikingtijd. Tussen de monumentale heuvels staat een klein wit stenen kerkje. Ernaast bevinden zich de runensteen van koning Gorm de Oude, die hij oprichtte ter herinnering aan zijn vrouw Thyra, de eerste koningin van Denemarken, en de runensteen van koning Harald Blauwtand. Deze monumenten vormen een van de belangrijkste historische locaties in Denemarken; ze werden in 1994 UNESCO-Werelderfgoed.

2. 

   De huidige kalkstenen kerk van Jelling dateert uit 1100 AD. Onder de kerk werden de restanten van drie eerdere houten kerken gevonden. Deze eeuwenoude kerken werden verwoest door brand. Onder de vloer van de oudste kerk werd in 1978 het graf van een man ontdekt, waarin talrijke gouden draden van een koninklijk kostuum werden gevonden. Langdurig onderzoek heeft uitgewezen dat dit het graf was van koning Gorm de Oude, de legendarische Vikingkoning van Denemarken. Gorm de Oude stierf in 958. Oorspronkelijk werd hij begraven in een van de grafheuvels van Jelling, maar later werd hij herbegraven in de eerste houten kerk.

3. 

   Nadat koning Harald Blauwtand van Denemarken, die leefde van ongeveer 930 tot 986, het christendom had aangenomen, bouwde hij in Jelling een houten kerk als mausoleum voor zijn vader Gorm de Oude, die wordt beschouwd als de eerste koning van Denemarken. Hij liet zijn vader opgraven uit de heidense noordelijke grafheuvel van Jelling om hem daarna in deze nieuwe christelijke kerk te herbegraven. De huidige kerk werd rond 1100 in romaanse stijl uit travertijn opgetrokken. Naast de kerk staan twee indrukwekkende runenstenen.

4. 

   De noordelijke grafheuvel gezien vanaf de omliggende begraafplaats bij de kerk van Jelling. De grafheuvel werd gebouwd in de winter van 958–959. Hoewel de heuvel naar koningin Thyra is vernoemd, werd de grafkamer binnenin gemaakt om haar echtgenoot, koning Gorm de Oude, bij te zetten. Hun zoon, Harald Blauwtand, liet dit monument opbouwen uit duizenden lagen graszoden. Het is 8 meter hoog en heeft een diameter van 65 meter. Archeologisch onderzoek wees uit dat onder dit indrukwekkende bouwwerk een oudere, veel kleinere grafheuvel uit de bronstijd ligt.

5. 

   Een van de fresco's in de kerk van Jelling zijn duidelijk geïnspireerd door Byzantijnse kunst. Het koor bevatte ooit de oudste fresco's van Denemarken. Ze werden in 1125 vervaardigd en waren duidelijk geïnspireerd op de Byzantijnse kunst. Toen deze middeleeuwse schilderingen in 1875 werden ontdekt, vond men ze in zo'n slechte staat dat ze werden weggebroken en vervangen door kopieën. De kleurige fresco's beelden de geboorte van Jezus uit en de aanbidding van de Driekoningen. De kerk doet nog altijd dienst als parochiekerk en bezoekers zijn welkom. 

6. 

   Het serene interieur van de kerk van Jelling; de fresco's bevinden zich achter het altaar in het koor. Na jaren van uitgebreid onderzoek door het Nationaal Museum van Denemarken en de Universiteit van Kopenhagen werden de stoffelijke resten van koning Gorm de Oude in 2000 weer herbegraven in de kerk van Jelling in het bijzijn van leden van de koninklijke familie van Denemarken. Het graf van koning Gorm de Oude wordt aangegeven met een smalle zilveren lijn in de vloer van de kerk. Deze legendarische Vikingkoning regeerde vanuit zijn zetel in Jelling over Denemarken vanaf circa 936 tot aan zijn dood in circa 958. 

7. 

   De grootste van de twee runensteen bij de kerk van Jelling voordat deze in een beschermende glazen behuizing werd geplaatst. Koning Harald Blauwtand, ook bekend als Harald Gormsson, liet in Jelling deze historische steen oprichten ter herinnering aan zijn ouders, koning Gorm de Oude en koningin Thyra, en eveneens als aandenken aan de oprichting van Denemarken als een zelfstandig koninkrijk en de bekering van de Deense bevolking tot het christendom. Daarom staat de runensteen algemeen bekand als het 'doopcertificaat van Denemarken'.

8. 

   De runensteen van koning Harald Blauwtand is de grootste van de twee runenstenen bij de historische kerk van Jelling. De unieke granieten steen heeft een driezijdige, piramide-achtige vorm. Elke zijde vertelt een belangrijk deel van de Deense geschiedenis. Op een van de zijden staat de oudste afbeelding van Christus in Scandinavië. De inscripties op de runenstenen van Jelling zijn de bekendste van Denemarken. De twee stenen werden in 2012 ondergebracht in een glazen behuizing om verdere aantasting door weersinvloeden te voorkomen.

9. 

   De kleinste en oudste runensteen bij de grafheuvels en de kerk van Jelling werd door koning Gorm de Oude opgericht ter nagedachtenis aan zijn vrouw koningin Thyra. De steen weegt circa 4 ton (4.000 kilo), is ongeveer 1,45 meter hoog en aan de basis slechts 1 meter. De naam Denemarken wordt op dit imposante monument voor het eerst op Deense bodem genoemd. De grootste steen werd opgericht door koning Harald Blauwtand; deze weegt maar liefst ongeveer 10 ton (10.000 kilo, is ongeveer 2,5 meter hoog en heeft een basis van bijna 3 meter. Deze twee runenstenen behoren tot de belangrijkste monumenten in de Deense geschiedenis.

10. 

    Tijdens de zomermaanden wordt iedere zondag de Deense koninklijke vlag gehesen op de grafheuvels in Jelling. De tien meter hoge zuidelijke heuvel werd gebouwd rond 970. Tijdens archeologische opgravingen werden in deze heuvel stenen gevonden die waarschijnlijk de restanten van een stenen schip zijn. De Noordelijke heuvel vormde het middelpunt van dit schip (Skibssætningen). Deze monumentale formatie van honderden opgestelde stenen in de vorm van een schip had een lengte van maar liefst 354 meter en is het grootste monumentale stenen schip uit de Vikingwereld dat ooit is ontdekt.

11. 

    De Deense vlag wappert op de noordelijke grafheuvel van Jelling. De grafheuvels van Jelling zijn koninklijke graven, daarom wordt tijdens de zomermaanden op zondag de Deense koninklijke vlag op beide grafheuvels gehesen. Jelling was rond het jaar 1000 de residentie van de Deense koningen. Het dorp ligt op Jutland in Denemarken. Deze grafheuvels, de runenstenen en de kerk van Jelling symboliseren in Denemarken de overgang van het heidendom van de Vikingen naar het christendom. Deze monumenten zijn ingeschreven op de UNESCO-Werelderfgoedlijst.

12. 

    De historische kerk van Jelling is vanaf de top van de zuidelijke grafheuvel prachtig vastgelegd tijdens zonsondergang. Tegenover de kerk staat Kongernes Jelling; dit museum geeft inzicht in de monumenten en het belang ervan in de geschiedenis van de Deense monarchie. Er is ook een stamboom zien die aantoont dat de huidige monarch van Denemarken in directe lijn afstamt van koning Gorm de Oude, de legendarische Vikingkoning. Ook is er een kopie te zien van het Jelling-bekertje (Jellingbægeret) dat destijds werd gevonden in het oorspronkelijke graf van koning Gorm de Oude.