De vier scheepsliften in het Canal du Centre – De IJzeren kathedralen van Henegouwen
De scheepsliften in het Canal du Centre (Centrumkanaal) werden aan het eind van de 19de en het begin van de 20ste eeuw gebouwd voor het goederenvervoer over het Canal du Centre. De scheepsliften in dit kanaal overbruggen samen een verval van 66,2 meter. Lift nummer 1 bij Houdeng-Goegnies werd gebouwd in 1888 en is de oudste van de scheepsliften. De laatste van deze scheepsliften werd in 1917 gebouwd. Van de oorspronkelijke acht scheepsliften van dit soort die in deze periode werden gebouwd, zijn de vier scheepsliften in het Canal du Centre de enige ter wereld die bewaard zijn gebleven en nog altijd in werkende staat zijn.
Het Canal du Centre speelde in het verleden een belangrijke rol in het vervoer van steenkool. De vier scheepsliften worden nu alleen nog gebruikt voor de pleziervaart; het goederenvervoer gaat nu via een omleidingskanaal en de moderne scheepslift bij Thieu. De scheepsliften liggen circa 50 km ten zuiden van Brussel en 60 km van Tournai in België. De machinekamer van lift nummer 3 is af en toe open voor bezichtiging, evenals de moderne scheepslift bij Thieu. Vanaf lift nummer 1 in Houdeng-Goegnies vertrekken boten voor een tocht over het kanaal.
De scheepsliften werden ontworpen door de Engelse ingenieur Edwin Clark; hij heeft door heel Europa scheepsliften en bruggen ontworpen. Zijn grootste prestatie was de Anderton Boat Lift bij Northwich in Engeland. Voor Nederland ontwierp hij de eerste spoorbrug over de rivier de IJssel bij Westervoort; deze draaispoorbrug is inmiddels vervangen. De historische scheepsliften in het Canal du Centre en hun omgeving La Louvière en Le Roeulx (Henegouwen) kregen in 1998 de status Werelderfgoed en werden ingeschreven op de Werelderfgoedlijst van UNESCO als: The Four Lifts on the Canal du Centre and their Environs, La Louvière and Le Roeulx (Hainaut).
www.werelderfgoedfotos.nl © Copyright World Heritage Photos

Scheepslift nummer 3, een van de vier overgebleven scheepsliften op het Canal du Centre (Centrumkanaal), naast het machinegebouw in het dorp Strépy-Bracquegnies. Op de voorgrond ligt de historische Benjamine afgemeerd. Dit traditionele vrachtschip herinnert aan de rijke Belgische binnenscheepvaartgeschiedenis. De hydraulische scheepsliften werden eind 19de en begin 20ste eeuw gebouwd voor het goederenvervoer over het kanaal. Deze imposante stalen en ijzeren constructies vormen belangrijke mijlpalen in de industriële geschiedenis. Ze werden in 1998 uitgeroepen tot een UNESCO-Werelderfgoed.

Scheepslift nummer 3, een van de vier overgebleven scheepsliften op het Canal du Centre (Centrumkanaal), naast het machinegebouw in het dorp Strépy-Bracquegnies. Op de voorgrond ligt de historische Benjamine afgemeerd. Dit traditionele vrachtschip herinnert aan de rijke Belgische binnenscheepvaartgeschiedenis. De hydraulische scheepsliften werden eind 19de en begin 20ste eeuw gebouwd voor het goederenvervoer over het kanaal. Deze imposante stalen en ijzeren constructies vormen belangrijke mijlpalen in de industriële geschiedenis. Ze werden in 1998 uitgeroepen tot een UNESCO-Werelderfgoed.

Scheepslift nummer 1 bij Houdeng-Goegnies is de oudste van de vier scheepsliften op het Canal du Centre. In dit korte kanaal bedraagt het verval maar liefst 66,2 meter. Om dit grote verschil te overbruggen werden tussen 1888 en 1917 vier hydraulische scheepsliften gebouwd. Van de acht hydraulische scheepsliften die in deze periode wereldwijd werden gebouwd, zijn enkel deze vier historische exemplaren in hun oorpronkelijke staat bewaard gebleven en verkeren nog altijd in werkende staat. Deze indrukwekkende historische monumenten staan ook wel bekend als de 'IJzeren kathedralen van Henegouwen'.

Scheepslift nummer 1 werd in 1888 op het Canal du Centre bij het dorp Houdeng-Goegnies gebouwd. De bouw van de scheepsliften liep tijdens de Eerste Wereldoorlog vertraging op; de vierde en laatst gebouwde lift op het kanaal werd 29 jaar na de eerste in gebruik genomen. De scheepsliften werden gebouwd door de Engelse ingenieur Edwin Clark, die niet alleen in zijn eigen land, maar door heel Europa scheepsliften en bruggen heeft ontworpen. Voor Nederland ontwierp hij de eerste spoorbrug bij Westervoort; een ingenieuze draaibrug met dubbel spoor over de rivier de IJssel. Deze is inmiddels vervangen door een moderne brug.

Scheepslift No. 2 bij het dorp Houdeng-Aimeries. De vier historische scheepsliften op het Canal du Centre worden algemeen beschouwd als belangrijke industriële monumenten; ze getuigen van vooruitstrevende ontwikkelingen op het gebied van hydraulische technieken aan het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw. Deze vier authentieke scheepsliften worden nu alleen nog gebruikt voor de recreatievaart. Het Canal du Centre heeft een totale lengte van 20,9 kilometer en vormde in die tijd, samen met het kanaal Charleroi-Brussel en het kanaal Bergen-Condé, een cruciale verbinding tussen de Maas en de Schelde, cruciale waterwegen in België.

Een plezierboot verlaat lift nummer 2 bij Houdeng-Aimeries. Deze lift werd in 1917 in gebruik genomem en is een van de vier scheepsliften op het Canal du Centre. In iedere scheepslift kunnen twee boten tegelijk. Sinds 2002 worden deze unieke scheepsliften alleen nog gebruikt voor de pleziervaart. Vanaf het vroege voorjaar tot aan de herfst kun je meevaren op een van de rondvaartboten; een elektrisch bootje huren is ook een mogelijkheid. De scheepsliften op dit kanaal in Henegouwen zijn belangrijke industriële monumenten en een toeristische trekpleister. Vanaf het Belgische dorp Houdeng-Goegnies vertrekt een boot voor een tocht over het kanaal.

De vier scheepsliften op het Canal du Centre en hun omgeving bij de gemeenten La Louvière en Le Roeulx in Henegouwen vormen een uniek industrieel erfgoed. Het robuuste rode bakstenen machinehuis bij scheepslift nummer 3 is enkele dagen per maand geopend voor publiek. Het Canal du Centre verbond de industriële centra van de regio, zoals de steenkoolmijnen van Wallonië. Het kanaal, een van de vele verbindingen tussen de Maas en Schelde, sloot aan op de grote waterwegen in België en werd gebruikt om grondstoffen te transporteren naar de haven van Antwerpen, een belangrijke zeehaven voor de maritieme handel.

Lift nummer 2 bij Houdeng-Aimeries in Henegouwen is een van de vier iconische scheepsliften op het Canal du Centre. Deze scheepsliften werken door middel van communicerende vaten. De liften bestaan uit twee mobiele caissons, die ieder in het midden worden ondersteund door een ijzeren kolom. Deze twee kolommen zijn hydraulisch zo met elkaar verbonden, dat als de ene caisson stijgt, de andere daalt. Het gewicht van de ene caisson doet op deze manier dienst als contragewicht voor de andere. In iedere caisson past slechts één boot. Dit ontwerp van de Engelse ingenieur Edwin Clark was een briljante uitvinding.

Scheepslift nr. 3 bij het dorp Strépy-Bracquegnies werd dertien jaar na de eerste scheepslift in Houdeng-Goegnies gebouwd. Er staan vier scheepsliften langs een traject van slechts zeven kilometer van het Canal du Centre. Het verval in dit kanaal was te groot om sluizen te bouwen, daarom werden er in deze belangrijke waterverbinding vier scheepsliften gebouwd voor het vervoer van goederen, waaronder steenkool uit het mijnbouwgebied de Borinage. Langs een kant van het kanaal loopt een verhard jaagpad; dit biedt een prachtig uitzicht over de waterweg en deze vier unieke industriële monumenten.

De indrukwekkende stalen en ijzerconstructies van scheepslift 3 bij Strépy-Bracquegnies. In de periode 1960 tot 1970 werd het Canal du Centre gemoderniseerd en wilde de overheid de vier historische scheepsliften afbreken. De lokale gemeenschap kwam hiertegen echter massaal in opstand en wist na een jarenlange strijd deze unieke monumenten van de sloopt te redden. Dankzij hun inspanningen zijn de vier scheepsliften op het historische kanaal nu een beschermd industrieel erfgoed in Wallonië en een UNESCO-Werelderfgoed.

Scheepslift nummer 3 staat naast het machinehuis bij Strépy-Bracquegnies. Het iconische gebouw is een onmisbaar onderdeel van de historische scheepsliften op het Canal du Centre. Bois-du-Luc was een steenkoolmijn in Houdeng-Aimeries, nabij de stad La Louvière; het was ooit een van de belangrijkste steenkoolmijnen in Wallonië. Het is een van de vier mijnen die op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staan. De voormalige mijn is nu een museum. Het Canal du Centre speelde een belangrijke rol bij het transport van steenkool vanuit deze mijn naar de haven van Antwerpen.

De machinekamer van scheepslift nummer 3 en 4. Het machinehuis staat bij dorp Strépy-Bracquegnies in de Belische provincie Henegouwen. De centrale pompinstallaties in deze machineuimte zorgen ervoor dat de hydraulische scheepsliften werken. De machinekamer herbergt de ingenieuze mechanismen die de noodzakelijke extra hydraulische druk leveren om de enorme ijzeren zuigers van scheepsliftenliften in beweging te zetten waarbij uitsluitend gebruik wordt gemaakt van water als energiebron. Het is mogelijk om deze ruimte te bezichtigen, waar de werking van de scheepsliften wordt uitgelegd. Het gebouw is echter maar een paar dagen per maand open.

De historische scheepslift nummer 4 bij Thieu, een dorp in de Waalse deelgemeente Le Roeulx. Tegenwoordig gaat het goederenvervoer niet meer via de historische vier scheepsliften over het Canal du Centre, maar via een nieuw aangelegd omleidingskanaal en de moderne scheepslift van Strépy-Thieu in de Belgische provincie Henegouwen. Dit kolossale bouwwerk is een van de grootste scheepsliften ter wereld en gebouwd om de historische scheepsliften in het Canal du Centre te vervangen. De bouw van deze kabelscheepslift duurde meer dan twintig jaar. Sinds 2002 doet ze dienst.

De historische scheepslift nummer 4 bij Thieu. Tegenwoordig gaat het goederenvervoer via een omleidingskanaal en de moderne scheepslift bij Strépy-Thieu. De bouw van deze gigantische kabellift begon in 1982 en was in 2002 voltooid. De scheepslift is 150 meter hoog en overbrugt een verval van 73,15 meter. Door deze moderne lift passeren jaarlijks circa 100.000 schepen en kan een vrachtschip van 1350 ton ophijsen. Over het algemeen tillen of laten scheepsliften een boot sneller zakken dan sluizen. Deze moderne scheepslift ligt op een steenworp afstand van de historische scheepslift 4 bij Thieu.
